Hoe vang je regenwater op voor gebruik in de tuin? Die vraag stellen veel tuinbezitters zich, zeker in droge periodes. Regenwater is gratis, zacht en vaak heel geschikt voor planten. Door water op te vangen, gebruik je minder kraanwater en ben je beter voorbereid op warme dagen. Dat kan eenvoudig met een regenton, maar ook met grotere systemen onder de grond. In dit artikel lees je hoe regenwater opvangen werkt, waar je op let en hoe je het water veilig gebruikt in de tuin.
Waarom regenwater opvangen in de tuin handig is
Regenwater opvangen heeft meerdere voordelen. Het is vooral praktisch in de lente en zomer, wanneer planten meer water nodig hebben. In droge weken kan een voorraad regenwater helpen om borders, potplanten en een moestuin gezond te houden.
Regenwater bevat meestal minder kalk dan kraanwater. Daardoor is het vaak vriendelijker voor planten die niet van kalk houden, zoals hortensia’s, rododendrons en azalea’s. Ook laat het minder snel witte vlekken achter op bladeren, potten en terrastegels.
Daarnaast helpt regenwateropvang bij hevige buien. Als een deel van het water in een ton of tank terechtkomt, stroomt er minder water direct naar het riool. Dat kan wateroverlast rond huis en tuin verminderen. Het effect hangt wel af van de grootte van de opvang en van hoeveel regen er valt.
Regenwater is niet bedoeld als drinkwater. Gebruik het dus niet om te drinken, te koken of af te wassen. Voor de tuin is het in veel gevallen wel goed bruikbaar, zolang je het schoon opvangt en verstandig bewaart.
Hoe vang je regenwater op voor gebruik in de tuin met een regenton?
De meest eenvoudige manier is een regenton. Die plaats je bij een regenpijp. Het water dat van het dak komt, loopt via de dakgoot naar de regenpijp en daarna naar de ton. Met een vulautomaat of regentonvuller zorg je dat de ton gevuld wordt, zonder dat hij overstroomt.
Een regenton is geschikt voor kleine en middelgrote tuinen. Je kunt er gieters mee vullen of een slang op aansluiten als de ton een kraantje heeft. Het systeem is overzichtelijk en vraagt weinig onderhoud.
Let bij het kiezen van een regenton op de ruimte in je tuin, de inhoud en de plek waar je water nodig hebt. Een ton dicht bij de moestuin of plantenbakken is handig. Staat de ton ver weg, dan moet je steeds met volle gieters lopen.
Een goede opstelling bestaat meestal uit:
- een regenton met deksel, zodat er minder vuil en bladeren in vallen;
- een stevige standaard, zodat je makkelijk een gieter onder het kraantje zet;
- een vulautomaat, zodat overtollig water terug de regenpijp in kan;
- een aftapkraan onderaan de ton voor dagelijks gebruik;
- een overloop of veilige afvoer bij langdurige regen.
Plaats de regenton op een vlakke en stevige ondergrond. Een volle ton is zwaar. Zet hem daarom niet op losse tegels, zachte aarde of een wiebelige verhoging. Een stabiele plek voorkomt schade en lekkage.
Welke systemen zijn er om regenwater op te vangen?
Er zijn verschillende manieren om regenwater te verzamelen. De beste keuze hangt af van je tuin, budget, dakoppervlak en hoeveel water je wilt bewaren.
Regenton boven de grond
Een regenton boven de grond is de bekendste oplossing. Er zijn kleine tonnen voor smalle tuinen en grote modellen voor ruime tuinen. Ook bestaan er platte wandmodellen die weinig plek innemen.
Het voordeel is dat je de ton makkelijk kunt plaatsen en controleren. Je ziet meteen hoeveel water erin zit. Ook kun je snel bij het kraantje. Het nadeel is dat de inhoud beperkt is. Na een lange droge periode kan de ton leeg zijn.
Een donkere ton met deksel is vaak prettig. Door minder licht in de ton groeit er minder snel alg. Het deksel helpt ook tegen bladeren, insecten en vuil.
Regenwatertank onder de grond
Een ondergrondse tank kan veel meer water bewaren dan een gewone regenton. Dit systeem is vooral geschikt voor grote tuinen of voor mensen die veel regenwater willen gebruiken. De tank wordt ingegraven en aangesloten op de regenpijp.
Omdat de tank onder de grond zit, neemt hij geen zichtbare ruimte in. Het water blijft bovendien koeler en donkerder. Dat kan de kwaliteit van het opgeslagen water helpen behouden. Wel is de aanleg ingrijpender. Er moet gegraven worden en de aansluiting moet goed gebeuren.
Voor tuinwater kan een pomp nodig zijn. Die brengt het water uit de tank naar een kraan of slang. Let erop dat zo’n systeem goed wordt aangelegd en onderhouden. Een verkeerde aansluiting kan problemen geven met vuil, verstopping of terugstromend water.
Wadi, vijver of infiltratieplek
Regenwater hoeft niet altijd in een ton te zitten. Je kunt het ook in de tuin laten wegzakken. Dat kan met een wadi, grindstrook, verlaagd plantvak of regenwatervijver. Het water blijft dan tijdelijk in de tuin en zakt langzaam in de bodem.
Dit is vooral handig bij hevige regen. De tuin vangt dan water op dat anders snel naar het riool zou lopen. Een wadi kan tegelijk een groene plek zijn met planten die tegen natte én droge perioden kunnen.
Deze oplossing is minder geschikt als je water direct wilt gebruiken met een gieter. Het is vooral een manier om regenwater nuttig in de bodem te brengen.
Waar moet je op letten bij het plaatsen?
De juiste plek maakt regenwater opvangen makkelijker en veiliger. Begin bij de regenpijp. Daar komt het meeste water samen. Een regenton naast de regenpijp is vaak de kortste en eenvoudigste route.
Kijk ook naar het dak waarvan je water opvangt. Water van een schoon dak is meestal beter bruikbaar dan water dat langs veel vuil of bladeren stroomt. Een bladvanger in de regenpijp kan helpen om grof vuil tegen te houden.
Zorg dat het systeem niet kan overlopen op een ongewenste plek. Bij een volle ton moet overtollig water terug de regenpijp in of naar een veilige afvoer. Anders kan water langs de gevel, op het terras of richting de buren lopen.
Denk ook aan vorst. In de winter kan water in een ton bevriezen. Dat kan schade geven aan de ton of kraan. Sommige mensen laten de ton deels leeglopen voor een vorstperiode. Controleer ook of slangen en koppelingen vorstbestendig zijn.
Belangrijke aandachtspunten zijn:
- zet de ton waterpas en op een stevige ondergrond;
- gebruik een deksel tegen vuil, muggen en bladeren;
- maak de dakgoot regelmatig vrij van bladeren;
- voorkom dat water tegen de gevel blijft staan;
- controleer koppelingen op lekkage;
- houd rekening met vorst in koude maanden.
Met deze punten blijft het systeem beter werken en blijft het water schoner.
Regenwater veilig gebruiken voor planten
Regenwater is geschikt voor veel tuinplanten, maar gebruik het met gezond verstand. Geef water bij voorkeur aan de voet van de plant. Zo komt het water direct bij de wortels en blijven bladeren droger. Dat kan schimmel op bladeren helpen voorkomen.
Voor een moestuin kun je regenwater gebruiken, vooral bij planten waarvan je de vrucht eet, zoals tomaten, courgettes en bonen. Wees voorzichtiger met bladgroenten die rauw worden gegeten. Gebruik daar bij twijfel liever schoon kraanwater of geef water op de grond, niet over het eetbare blad.
Bewaar regenwater niet onnodig lang in een open bak. Stilstaand water kan vies worden en muggen aantrekken. Een gesloten ton met deksel helpt veel. Ook is het verstandig om de ton af en toe schoon te maken. Haal bezinksel, bladeren en ander vuil weg.
Gebruik regenwater niet voor kinderbadjes, drinkbakken van huisdieren of schoonmaakklussen waarbij hygiëne belangrijk is. Het water kan stof, vogelpoep of ander vuil van het dak bevatten. Voor planten is dat meestal minder een probleem, maar voor mensen en dieren is het niet bedoeld.
Hoeveel regenwater heb je nodig?
Hoeveel water je nodig hebt, hangt af van je tuin. Een balkon met potten vraagt minder water dan een grote tuin met gazon, borders en een moestuin. Ook de grondsoort speelt mee. Zandgrond droogt sneller uit dan kleigrond. Potplanten drogen nog sneller uit, omdat er weinig bodem rond de wortels zit.
Een kleine regenton kan al nuttig zijn voor potten en bloembakken. Voor een grotere tuin is een grotere ton of meerdere tonnen vaak praktischer. Je kunt bijvoorbeeld aan verschillende regenpijpen een ton plaatsen. Zo verspreid je de wateropslag over de tuin.
Kijk niet alleen naar droge dagen, maar ook naar natte dagen. Een ton die te klein is, zit snel vol. Dan stroomt veel regenwater alsnog weg. Een grotere opvang geeft meer voorraad, maar vraagt ook meer ruimte en een stevige plaats.
Water besparen helpt ook. Geef liever minder vaak een ruime hoeveelheid dan elke dag een klein beetje. Zo groeien wortels dieper. Mulch, zoals bladeren, compost of houtsnippers, helpt de bodem vocht vast te houden. Daardoor hoef je minder vaak water te geven.
Onderhoud van een regenwatersysteem
Een regenwatersysteem werkt het best als je het schoon houdt. Veel problemen ontstaan door bladeren, modder en alg. Controleer daarom een paar keer per jaar de dakgoot, regenpijp en vulautomaat.
Maak de regenton leeg als er veel slib op de bodem ligt. Spoel de binnenkant schoon met water. Gebruik liever geen agressieve schoonmaakmiddelen, omdat resten daarvan later bij planten terecht kunnen komen.
Let ook op het kraantje. Daar kan vuil in blijven hangen. Als het water langzaam loopt, kan schoonmaken helpen. Controleer verder of de overloop goed werkt. Bij hevige regen moet overtollig water zonder problemen weg kunnen.
In de herfst vallen er veel bladeren. Dan is extra controle handig. In de winter is vorst het belangrijkste aandachtspunt. Een ton die helemaal vol zit, heeft meer kans op schade als het water bevriest. Door op tijd water af te tappen, verklein je dat risico.
Veelgemaakte fouten bij regenwater opvangen
Een veelgemaakte fout is een regenton zonder deksel gebruiken. Daardoor komen bladeren, insecten en ander vuil sneller in het water. Ook kan er licht in de ton komen, waardoor algengroei sneller ontstaat.
Een andere fout is de ton op een zwakke plek zetten. Een volle ton is zwaarder dan veel mensen denken. Een instabiele ondergrond kan verzakken. Dan kan de ton scheef gaan staan of omvallen.
Ook wordt de overloop soms vergeten. Bij langdurige regen raakt elke ton vol. Zonder goede overloop kan water langs de gevel of over het terras lopen. Dat is onhandig en kan schade veroorzaken.
Tot slot wordt regenwater soms voor verkeerde doelen gebruikt. Het is geen drinkwater. Gebruik het vooral voor planten, bomen, struiken en het schoonspoelen van tuingereedschap wanneer hygiëne niet belangrijk is.
Veelgestelde vragen
Is regenwater beter dan kraanwater voor tuinplanten?
Voor veel tuinplanten is regenwater prettig, omdat het meestal minder kalk bevat dan kraanwater. Vooral planten die gevoelig zijn voor kalk kunnen daar voordeel van hebben. Toch blijft goed water geven belangrijker dan het type water alleen. Geef liever bij de wortels en voorkom dat de bodem steeds kurkdroog wordt.
Kan ik regenwater gebruiken voor mijn moestuin?
Ja, regenwater kan in de moestuin worden gebruikt, vooral als je het op de grond geeft. Vermijd zoveel mogelijk sproeien over bladeren die je rauw eet. Regenwater kan vuil van het dak bevatten. Daarom is netjes opvangen, afdekken en regelmatig schoonmaken verstandig.
Hoe voorkom ik muggen in de regenton?
Gebruik een goed passend deksel en voorkom open stilstaand water. Controleer ook openingen bij de vulautomaat en overloop. Als muggen niet bij het water kunnen, leggen ze er minder makkelijk eitjes in. Een donkere, gesloten ton helpt bovendien om het water schoner te houden.
Wat doe ik met een regenton in de winter?
Bij kans op vorst is het verstandig om de ton deels leeg te laten lopen. Bevriezend water zet uit en kan schade veroorzaken aan de ton, kraan of koppelingen. Controleer ook slangen en losse onderdelen. Bewaar kwetsbare onderdelen droog als ze niet vorstbestendig zijn.
Mag ik regenwater uit elke regenpijp opvangen?
In veel tuinen kan dat, maar kijk goed waar het water vandaan komt. Water van een dak met veel vuil, bladeren of vogelpoep kan sneller verontreinigd raken. Een bladvanger en gesloten ton helpen. Gebruik het opgevangen water alleen voor geschikte tuinfuncties, niet als drinkwater.
